حقيقت ملكوتيش مكشوف نيست ، بخلاف اين كه : « وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ » ( 29 / 43 ) . جوانمردا ، ترتيب در ادراك پنج حس دانى كه چه طرفه است ؟ اول درجه در ادراك لمس بود ، كه مثلا ادراك حرارت و برودت كند . و درين ادراك مماست ملموس شرط است ، كه اگر ميان ملموس و آدمى مماست نبود صلابت و خشونت و غير آن ادراك نكند در خشن و صلب . و دوم درجه در ادراك شمّ بود . و فرق ميان شم و لمس آن است كه در آن مماست شرط است و قرب و غايت ، و درين مماست شرط نيست ، كه اگر مشموم بعيد بود ادراك هم تواند بود . و ليكن در شم ادراك جهت مشموم نبود ، كه نداند كه از كدام جهت بوى مشك مىآيد مثلا . سوم درجه در ادراك ابصار بود . و در ابصار ادراك جهت مدرك نيز در بود . و چنان كه در لمس مماست شرط است ، در ابصار عدم مماست شرط است و اگرنه ادراك نتواند بود ، كه اگر فرط القرب 6 ميان ديده و نوشته مثلا حاصل بود نتواند خواند . و ازين سبب است كه ديده خود را نبيند ، و هرچه نزديك او بود . و در ابصار نقصهائى بود كه هرگه كه حايلى بود ميان او و بصر ادراك نبود .

--> ( 27 ) - كه مثلا M : كه او مثلا P كه مثلا او I - - ( 30 ) - و دوم MI : و دويم P - - درجه IP : وجه M - - ( 35 ) - سوم M : سيوم IP - - ( 36 ) - است در MI : است و در P - - ( 37 ) - و اگرنه ادراك نتواند بود IP : - M - - ( 38 ) - بود M : نبود PI - - ( 39 - 40 ) نقصهائى بود M : - PI - - ( 40 ) - هرگه كه M : هرگز PI - -